Gorący temat, nie tylko u nas. Karol Kaczmarek: Biogazownie tak, ale nie w rękach wielkich koncernów

Jak uważa nasz rozmówca, rolnicy nie są przeciwni biogazowniom. Chcieliby jednak, aby instalacje powstawały w modelu spółdzielczym, z udziałem lokalnych gospodarstw i samorządów. – Wtedy zyski zostawałyby na miejscu, a mieszkańcy mieliby większy wpływ na funkcjonowanie takich obiektów – przekonuje Karol Kaczmarek, prezes stowarzyszenia AGROZA skupiającego rolników.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

REKLAMA

Od kilku miesięcy w powiecie tucholskim trwa gorąca dyskusja wokół planów budowy biometanowni i biogazowni. W „Tygodniku” i na tygodnik.pl regularnie publikujemy artykuły na ten temat. Największe emocje budzą inwestycje planowane w Trutnowie (gm. Lubiewo) i Żalnie (gm. Kęsowo). W pierwszej z miejscowości spółka EneRog planuje zakład produkcji biometanu o wydajności do 1200 m³ na godzinę. Z kolei w Żalnie spółka Orlen Biometan zamierza wybudować biogazownię z elementami biometanowni o mocy około 4 MW. W obu przypadkach rozpoczęły się procedury zmierzające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Planowane inwestycje budzą sprzeciw części mieszkańców, którzy obawiają się przede wszystkim uciążliwości zapachowych oraz wzmożonego ruchu ciężarówek. Zwolennicy takich instalacji, wśród nich m.in. wójt gminy Kęsowo Radosław Januszewski, przekonują z kolei, że mogą stać się one dla rolników dodatkowym źródłem dochodu i impulsem do rozwoju lokalnej gospodarki. Podkreślają również, że proces produkcji biogazu odbywa się w szczelnych, hermetycznych instalacjach.

Jak na te argumenty patrzą sami gospodarze? Czy rzeczywiście dostrzegają w biogazowniach szansę na rozwój? O tym rozmawiamy z Karolem Kaczmarkiem, prezesem stowarzyszenia AGROZA i rolnikiem z Pruszcza (gm. Gostycyn) prowadzącym około 50-hektarowe gospodarstwo o profilu roślinnym oraz hodowlanym.

REKLAMA

„Tygodnik Tucholski”: Podczas spotkań poświęconych biogazowniom często można usłyszeć, że są one szansą dla rolników i w niepewnych czasach mogą zapewnić im stabilne źródło dochodu. Czy pan również tak uważa?

Karol Kaczmarek: Oczywiście, że biogazownie mogą być szansą dla rolników, ale pod jednym warunkiem – ich właścicielami powinni być sami rolnicy i samorządy. Instalacje powinny działać w formie spółdzielni albo spółek tworzonych przez lokalną społeczność. Wtedy wsad do biogazowni pochodziłby od okolicznych rolników, a zyski zostawałyby na miejscu.

Niestety, dziś o budowę takich instalacji starają się głównie duże zewnętrzne podmioty, które będą patrzyły przede wszystkim na maksymalizację zysku. Substraty kupią tam, gdzie będzie im najtaniej. Prawdopodobieństwo, że duży inwestor będzie kupował wsad od lokalnego rolnika, jest takie samo, jak to, że wielka ubojnia będzie skupowała świnie od lokalnych hodowców. Żywiec kupuje się tam, gdzie jest najtaniej, często za granicą. A mieszkańcom zostaje tylko smród i hałas.

Czekamy na konkrety. Chciałbym wiedzieć, po jakich cenach takie spółki kupują dziś substraty od rolników. Na razie nikt o tym nie mówi.

Problem w tym, że obecnie nie ma programów, które umożliwiałyby rolnikom finansowanie takich inwestycji.

I to jest faktycznie największy problem. Budowa biogazowni o mocy 1 MW to wydatek rzędu 20-21 mln zł. Żaden rolnik ani grupa rolników nie jest w stanie zabezpieczyć tak dużego kredytu. My nie oczekujemy, żeby państwo wybudowało za nas biogazownię. Chodzi jedynie o stworzenie systemu gwarancji kredytowych. Jeżeli z wyliczeń wynika, że taka inwestycja jest rentowna i potrafi się spłacić, to największą przeszkodą pozostaje dziś zdobycie finansowania na jej budowę.

Od jakiegoś czasu apeluję – zarówno do naszych lokalnych władz, jak i do ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego – o stworzenie programu, który nie finansowałby takich inwestycji, ale gwarantował kredyty. Rozmawialiśmy o tym również z naszym wójtem. Taka biogazownia mogłaby zasilać szkoły, urząd i inne gminne instytucje. Byłaby to ekologiczna energia produkowana na miejscu.

Za granicą takie rozwiązania funkcjonują od lat. Rolnicy są nie tylko właścicielami swoich gospodarstw, ale również współwłaścicielami przetwórni czy rzeźni. Dzięki temu, jeśli nie zarobią na sprzedaży świń, zarobią na kiełbasie. Chciałbym, żeby podobnie było w Polsce. Jeżeli mniej zarobimy na kukurydzy przeznaczonej do biogazowni, to nadrobimy to zyskiem ze sprzedaży energii. Dawałoby to rolnikom większe poczucie bezpieczeństwa, bo ceny energii są znacznie bardziej stabilne niż ceny produktów rolnych.

Czy uważa pan, że obawy mieszkańców związane z planowanymi inwestycjami są uzasadnione?

Nie dziwię się mieszkańcom, że są sceptyczni. Tym bardziej, że organizuje się wycieczki np. do niewielkiej biogazowni w Bagdadzie, która w porównaniu z planowanymi instalacjami w Żalnie czy Trutnowie jest praktycznie mikrobiogazownią.

To trochę tak, jakby miała powstać wielka ferma przemysłowa, a mieszkańców zabierano na wycieczkę do gospodarstwa agroturystycznego i przekonywano, że wszystko będzie wyglądało właśnie tak. To są zupełnie inne skale działalności. Jeżeli planowana jest instalacja o mocy 4 czy 5 MW, to mieszkańcy powinni zobaczyć właśnie taki obiekt, a nie instalację dziesięć razy mniejszą.

Mam też zastrzeżenia do sposobu prowadzenia całego procesu. Zarówno inwestorzy, jak i samorządy powinny działać znacznie bardziej transparentnie. Na pierwszym miejscu dla wójta powinno być dobro mieszkańców i ich zdanie, bo to oni wybrali władze i oni również mogą je rozliczyć.

Przeciwnicy biogazowni zwracają uwagę również na rodzaj wykorzystywanych substratów.

To prawda. Z tego co wiem, prowadzenie dużej biogazowni wyłącznie na wsadzie roślinnym zwyczajnie się nie opłaca. Kukurydza jest bezpiecznym substratem, ale jednocześnie drogim. Dlatego w takich instalacjach wykorzystuje się również krew i inne odpady poubojowe. I właśnie tego mieszkańcy obawiają się najbardziej.

Często mówi się o pofermencie, który może być wykorzystywany jako nawóz. Czy rolnicy są przygotowani do jego transportu?

Żeby przewozić poferment, trzeba mieć uprawnienia ADR, czyli ukończyć szkolenie z zakresu przewozu materiałów niebezpiecznych. I na tym zakończę odpowiedź.

Czy pana zdaniem da się prowadzić rozmowę o takich inwestycjach w ten sposób, aby nie wywoływały społecznych konfliktów?

Tak, ale potrzeba znacznie większej transparentności – zarówno ze strony samorządów, jak i inwestorów. Większość z nas zdaje sobie sprawę, że transformacja energetyczna jest nieunikniona i takie instalacje będą powstawały. Mieszkańcy nie są przeciwni rolnikom ani nowym gospodarstwom. Sprzeciw budzą przede wszystkim ogromne fermy przemysłowe i przemysłowe biogazownie. Dlatego potrzeba więcej informacji, otwartości i uczciwej rozmowy.

Dziękuję za rozmowę.

Dziękuję.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Na zdjęciu biogazownia w Bagdadzie o mocy 1 MW. W grudniu ubiegłego roku wyjazd do instalacji zorganizowała Gmina Lubiewo przy współpracy z KPODR-em.