Rozmowa z Piotrem Skrzypińskim. Dobrze to już było, ale...

...trzeba mieć nadzieję na lepsze jutro. Młodym radzę, aby decyzję o wzięciu gospodarstwa na swoje barki, podejmowali odpowiedzialnie i potem pozostawali w niej konsekwentni, nie rezygnowali – mówi „mały” rolnik z dużym doświadczeniem. Piotr Skrzypiński z Zielonki w gminie Cekcyn sam doświadcza zmian w branży. A nie jest lekko, gdy przykładowo rok do roku dostaje się w skupie za dwie sztuki bydła mniej o 5 tys. zł.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

REKLAMA

Z dziada pradziada, nawet od końca XIX wieku. Rodzina Skrzypińskich z Zielonki (gmina Cekcyn) gospodarstwo prowadzi w formacie wielopokoleniowym. To ziemia ciągnąca się od wjazdu do miejscowości i rozciągająca od torów kolejowych. 64-letni Piotr Skrzypiński zajmuje się gospodarstwem z żoną i synem. To aktywny rolnik, sołtys i radny gminy. Głośno protestował niedawno w mediach, gdy gospodarze nie zgadzali się na efekty liczenia szkód po przymrozkach. Ze względu na długi staż przechodził różne fazy zmian i kryzysy w rolnictwie. Ma swoje obserwacje i w wielu kwestiach jest w stanie rzeczowo się wypowiedzieć. Zwłaszcza jako wieloletni gospodarz na ziemi niskiej klasy, który musiał w majątku prowadzić swoistą dywersyfikację, szukać różnych źródeł dochodu – nie po to, żeby się bogacić, ale w ogóle utrzymać.

Wiecie, ile mniej dostałem ostatnio w skupie za bydło?

– takim pytaniem Piotr Skrzypiński sprowokował nas ostatnio do dłuższej rozmowy, bo odpowiedź była bardzo niepokojąca.

REKLAMA

Uprawa na własne potrzeby

25 hektarów. Uprawa: pszenżyto, pszenica, łubin... Na łąkach trawy. Jest też kawałek lasu. To już nawet nie średnie gospodarstwo, raczej zaliczyć można je do małych. Zwrócić uwagę trzeba na jakość gleb w tej części gminy Cekcyn – to klasa piąta, a nawet szósta, czyli teren najtrudniejszy.

 Na 25 hektarów mam tylko siedem przeliczeniowych

– zaznacza Piotr Skrzypiński, który przejął gospodarstwo po ojcu w 1984 roku. Udało mu się je jeszcze powiększyć z ówczesnych 17 ha. Rolnik prowadzi uprawę na własne potrzeby, po to, aby wykarmić bydło. nie sprzedaje plonów

Nasze zbiory przetwarzamy we własnym gospodarstwie. W postaci mieszanek paszowych zjada je nasze bydło

– tłumaczy gospodarz, który od niedawna nie musi kupować pokarmu dla zwierząt. Nawet mu trochę zostaje. Nie musi, bo niestety zlikwidował u siebie trzodę chlewną, co stało się ok. rok temu.

Rok temu zrezygnował z trzody, a niegdyś prowadził nawet punkt kopulacyjny

Skrzypiński jest jednym z wielu rolników, którzy zrezygnowali z hodowli świń. Likwidacja trzody to proces, przez który przeszły dziesiątki gospodarstw. Powód jest prosty: spadające ceny w skupach w połączeniu z rosnącymi kosztami utrzymania produkcji. Drożejące paliwo, nawozy, środki ochrony roślin, rachunki.

Były lata, że mieliśmy ich nawet 80-100 sztuk, a hodowla odbywała się w cyklu zamkniętym. Mieliśmy własne lochy, prowadziliśmy swego czasu nawet punkt kopulacyjny, od lat 90., mniej więcej do 2008 roku. Przyjeżdżali tu właściciele loch z Zielonki, Brzozia, Małego Gacna, Budzisk... Niekiedy po kilka dziennie. Wówczas to się opłacało, bo lochy utrzymywane były na gospodarstwach praktycznie w każdej wiosce. A dziś w takiej Zielonce czy w Brzoziu nie ma żadnej. Dlaczego? Przez niską opłacalność

– tłumaczy Piotr Skrzypiński. Znaczenie ma import, bo do Polski przychodzi wiele półtusz wieprzowych z zagranicy. Była to zazwyczaj zachodnia Europa, ale teraz pochodzą także spoza Starego Kontynentu. Ponadto wcześniej rynek wzięły też wielkie, przemysłowe gospodarstwa.

Ostatni wozak z Zielonki

Inną poważną decyzję rolnik z Zielonki podjął dawno, w 1998 roku, gdy zamknięta została lokalna zlewnia. Była to rezygnacja z hodowli krów mlecznych. Pod koniec lat 90. zmieniała się pod tym względem cała Polska, w której likwidowano PGR-y, a ceny mleka w skupach spadły drastycznie. Wybuchł mleczarski kryzys. Mleko zaczęło przechodzić na produkcję typowo przemysłową. A sam Skrzypiński wspomina, jak jeszcze dziesięć lat wcześniej, w latach 80., był jednym z tzw. wozaków. Odbierał i transportował bańki z mlekiem od gospodarzy, których tylko w tej okolicy było kilkudziesięciu. Wozaków też było więcej, aż do momentu, w którym został sam Skrzypiński. Jeździł już samodzielnie od 1994 do 1998 roku. Najpierw mleczarnia w Chojnicach przestała finansować transport, ale dokładali się mieszkańcy. Jednak i ten system w końcu musiał się wyczerpać.

Ceny się załamały. Co dalej?

Aktualnie u Skrzypińskich jest 15 byków, czyli bydła opasowego, i na nich gospodarze się koncentrują. Kiedy w skupie są sprzedawane konkretne sztuki, trzeba zainwestować w cielęta, a cena za jedno dwutygodniowe to ok. 2000 zł (ostatnio rośnie). Dlatego z bardzo dużym niepokojem Piotr Skrzypiński relacjonuje ostatnią wizytę w skupie pod Poznaniem, do którego wybiera się regularnie. Co ciekawe, skup ten współpracuje z krajami arabskimi i to w tym kierunku w dużym stopniu prowadzi sprzedaż. W czerwcu Skrzypiński na dwóch sztukach bydła dostał w skupie ok. 5000 zł mniej niż w ubiegłym roku. Porównuje, że to wartość prawie 1000 l paliwa.

Przez ostatnie dwa lata dochodowość na bydle była dość wysoka. Ale od stycznia tego roku mocno się załamała

– zauważa gospodarz.

Wcześniej za bydło poubojowe dostał w skupie do 31 zł za kg. Tak było jeszcze w grudniu. W czerwcu otrzymał już tylko 24 zł.

Nie wiem... Czy to jest efekt umowy Mercosur?

– zastanawia się Skrzypiński nad konsekwencjami porozumienia handlowego Unii Europejskiej z krajami Ameryki Południowej, która przez wiele miesięcy była krytykowana przez środowisko rolnicze, powodując głośne protesty.

„Spadkowy trend utrzymuje się już od ubiegłego roku. W 2025 r. unijna produkcja wołowiny obniżyła się o 4,1%, a w okresie styczeń-luty 2026 r. była o kolejne 4% niższa niż rok wcześniej. W większości państw członkowskich ubito mniej bydła – liczba ubojów zmniejszyła się o 6,2%. Spadek ten został jedynie częściowo zrekompensowany większą masą tusz. Zdaniem Komisji Europejskiej główną przyczyną pozostaje systematyczne zmniejszanie się pogłowia krów, które będzie nadal ograniczać podaż żywca. W efekcie produkcja wołowiny może dalej spadać także w 2027 r.” – w taki sposób zjawisko spadków cen w skupach opisywał branżowy portal topagrar.pl na początku lipca.

W telewizji możemy aktualnie usłyszeć, że w wyniku „Mercosuru” właśnie zwiększył się eksport polskiej żywności. Jednak ceny są, jakie są. Mimo wszystko ceny z państw „Mercosuru” były niższe i to mogło mieć wpływ na sytuację w polskich skupach

– ocenia Piotr Skrzypiński, który kolejną sprzedaż bydła planuje za ok. miesiąc i na razie nie zauważa w cenach tendencji zwyżkowej.

Rolnicy są zszokowani aktualną sytuacją. Wielu przyznaje, że hodowlę trzeba ograniczyć do minimum. Tylko do takiego stopnia, aby skonsumować własne plony. My jako mali rolnicy ich nie sprzedamy. W Zielonce bydło hoduje jeszcze trzech rolników, w tym jeden w większym zakresie z ok. 40 sztukami bydła. Mało kto, oczywiście z małych gospodarzy, decyduje się utrzymywać bydło albo trzodę

– tłumaczy gospodarz.

Rolnictwo napędza całą gospodarkę

Cena bydła spada, ale potem w sklepach ceny gotowego już produktu... rosną.

Rolnictwo ma wpływ na całą koniunkturę. Od każdej sprzedanej świni lub sprzedanego byka jest co najmniej sześć podatków. Proszę zobaczyć. Podatek zapłaci przewoźnik, który zabiera byka. Ubojnia płaci podatek, chłodnie to samo. Potem mięso musi trafić do przetwórni, która ponownie zapłaci podatek. Finalnie wytworzony towar – czy to kiełbasa, czy przygotowane do sprzedaży mięso ktoś dalej musi transportować. Kolejny podatek dotyczy sklepów... Gdyby to wszystko zsumować, to wychodzi 6-7 kolejnych podatków od tylko jednego sprzedanego świniaka czy byka, który wychodzi prosto od rolnika. Gospodarze słyszą komentarze, że dostają dopłaty, to mogą z nich żyć... Ale to właśnie rolnictwo w taki sposób napędza całą gospodarkę

– dzieli się swoimi przemyśleniami Piotr Skrzypiński. Podsumowując poszczególne wątki, trudno więc o optymizm. Rzucamy w kierunku naszego rozmówcy hasło: „Dobrze to już było...”. Piotr Skrzypiński przytakuje. Uważa, że rolnictwo w przypadku małego rolnika jest aktualnie słabo opłacalne.

Ale trzeba mieć nadzieję na lepsze jutro. Młodym radzę, aby decyzję o wzięciu gospodarstwa na swoje barki podejmowali odpowiedzialnie i potem pozostawali w niej konsekwentni, nie rezygnowali

– mówi doświadczony gospodarz. Pytamy, czy młody rolnik, który jest obyty w nowych technologiach, a na gospodarstwie wyposaża się w „sprzęt z kosmosu”, ma teraz łatwiej niż on. Łatwiej niż człowiek, któremu bliżej do emerytury.

Ja młodym wcale nie zazdroszczę. Nie uważam, żeby było im łatwiej. Oni często mają na głowie milionowe kredyty właśnie na to wyposażenie, na którym teraz się pracuje. To bardzo duże obciążenie, właściwie nóż na gardle. Co zrobią, jak złapie ich kryzys?

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

– pyta Skrzypiński.