Pieluchy to jeden z największych stałych wydatków pierwszych dwóch lat życia dziecka i jedna z niewielu pozycji w domowym budżecie, której nie da się przesunąć na później. Wielorazówki wracają do łask, ale opinie na ich temat są skrajne: jedni mówią o oszczędności rzędu kilku tysięcy złotych, inni o praniu, które zajmuje pół dnia. Warto więc policzyć na spokojnie, ile to naprawdę kosztuje i od czego ten rachunek zależy.
Wielorazowa pieluszka działa tak samo, jak jednorazówka, tylko po użyciu trafia do pralki, a nie do kosza. Ze składaną tetrą i gumowymi majtkami sprzed lat nie ma już wiele wspólnego.
Wielorazówka wygląda jak zwykła pieluszka z materiału: ma dopasowany kształt, zapięcie na napy albo rzepy i a w środku wkład, który wchłania mocz. Wkłady szyje się najczęściej z bawełny, bambusa lub konopi, a wierzch z laminowanej tkaniny PUL albo z wełny, żeby wilgoć nie przechodziła na ubranko. Napy pozwalają zmieniać rozmiar, więc jeden komplet może służyć przez kilka miesięcy, a w przypadku większych rozmiarów aż do odpieluchowania.
Codzienne używanie też wygląda nieco inaczej, niż w przypadku jednorazówki. Brudną pieluszkę się ściąga, kupkę strąca do toalety, a samą pieluszkę odkłada do suchego, przewiewnego pojemnika. Nic nie namacza się w wiadrze z wodą i nic się nie gotuje. Pierze się co dwa dni w programie bawełna w temperaturze 60 stopni z dodatkowym płukaniem, a jedyna rzecz, na którą trzeba uważać, to proszek, bo nie każdy nadaje się do pieluch.
Suszenie bywa jedyną realną niedogodnością, zwłaszcza jesienią i w mieszkaniu bez balkonu. Wkłady wielowarstwowe schną długo, a suszarka bębnowa przyspiesza sprawę kosztem trwałości materiału.
Systemów jest kilka i różnią się przede wszystkim tym, ile pracy wymagają przy składaniu i ile kosztują.
• Pielucha typu AIO, czyli wszystko w jednym, ma wkład wszyty na stałe. Zakłada się ją jak jednorazówkę, więc jest najprostsza w obsłudze, ale też najdroższa i najdłużej schnie. Po każdym użyciu pierze się całość.
• Kieszonka ma między warstwami kieszeń, do której wkłada się wybrany wkład. Pozwala regulować chłonność, dość szybko schnie, a po wysuszeniu można ją złożyć z wyprzedzeniem, co doceni każdy, kto zostawia dziecko pod opieką babci albo w żłobku.
• Otulacz z osobnym wkładem to rozwiązanie najtańsze. Otulacza, jeśli nie został zabrudzony, można użyć kilka razy przed praniem, a wkłady dobiera się dowolnie. Trudnością jest konieczność kompletowania pieluchy z dwóch części.
• System otulaczy z wpinanym wkładem łączy zalety otulaczy i kieszonek, bo wkład mniej się przesuwa podczas zakładania, ale zwykle wymaga wkładów jednego producenta.
Do tego dochodzą same wkłady, od prostej tetry i prefoldu po wkłady długie, krótkie i formowanki, a także dodatki takie jak booster zwiększający chłonność na noc czy jednorazowe papierki wyłapujące kupkę.
Szczegółowe porównanie systemów z ich wadami i zaletami zawiera osobny przegląd: rodzaje pieluch wielorazowych.
Osoby zaczynające najczęściej wybierają kieszonki albo AIO, bo wybaczają błędy przy doborze chłonności i nie wymagają decyzji przy każdej zmianie.
Do pełnego pieluchowania noworodka potrzeba około dwudziestu do dwudziestu czterech pieluch przy praniu co dwa, trzy dni. Starsze dziecko zużywa ich mniej, bo rzadziej się moczy, więc ta sama liczba wystarcza na dłużej między praniami.
Liczba zależy od trzech rzeczy: wieku dziecka, częstotliwości prania i wybranego systemu. Przy otulaczach potrzeba mniej części zewnętrznych, bo używa się ich kilkakrotnie, za to więcej wkładów. Przy AIO każda zmiana oznacza kolejną sztukę do prania.
Osobno liczy się noc, bo wtedy pielucha pracuje kilkanaście godzin bez zmiany. Do nocnego pieluchowania używa się grubszego wkładu albo dokłada booster, a część rodziców trzyma na noc zupełnie inny system niż w dzień, najczęściej otulacz wełniany.
Warto też wiedzieć, że pieluchy sprzedawane są w dwóch wariantach rozmiarowych. Uniwersalne rosną razem z dzieckiem dzięki regulacji napami i wystarczają na cały okres pieluchowania, ale na noworodku bywają nieporęczne. Rozmiarowe lepiej leżą na najmniejszych dzieciach, za to trzeba je wymienić co najmniej raz.
Rozsądny start wygląda inaczej niż zakup pełnego kompletu. Kilka pieluch w dwóch, trzech systemach pozwala sprawdzić, co pasuje dziecku i rodzicowi, zanim zapadnie decyzja o całej wyprawce. Pieluchowanie mieszane, czyli wielorazówki w domu i jednorazówki w podróży, jest zresztą częstszym scenariuszem niż pełne przejście na jeden system.
Tak, przy pełnym pieluchowaniu wielorazówki wychodzą taniej, tylko nie od pierwszego miesiąca. Różnica polega na rozłożeniu kosztu w czasie. Jednorazówki to wydatek stały, powtarzany co tydzień przez mniej więcej dwa i pół roku, i rosnący razem z rozmiarem pieluchy. Wielorazówki to jeden duży wydatek na starcie plus koszty prania. Wielorazówki zaczynają się więc zwracać dopiero w trakcie, a nie na starcie, i tym prędzej, im wcześniej się je wprowadzi.
Komplet w rozmiarze One Size wystarczający do pełnego pieluchowania kosztuje mniej więcej tyle, co kilka miesięcy kupowania jednorazówek, a służy przez cały okres noszenia pieluchy (po wyjściu z rozmiaru noworodkowego), czyli w obecnych realiach często ponad dwa lata. Miesięczny koszt prania jest przy tym ułamkiem tego, co miesięcznie pochłaniają jednorazówki.
Do rachunku po stronie wielorazówek trzeba jednak dopisać to, co łatwo pominąć:
• wodę, prąd i proszek zużywane na dodatkowe pranie co dwa, trzy dni,
• ewentualne suszenie w suszarce w miesiącach, gdy nic nie schnie samo,
• czas poświęcany na obsługę, którego nie widać w kwotach.
Dwie rzeczy przechylają wynik zdecydowanie na korzyść wielorazówek. Pierwsza to kolejne dziecko, bo dobrze utrzymany komplet służy drugi raz i wtedy koszt pieluchowania spada znacznie. Druga to wartość odsprzedaży, której jednorazówki nie mają w ogóle: używane pieluchy wielorazowe mają żywy rynek wtórny i część wydatku wraca po zakończeniu pieluchowania.
Rachunek psują natomiast zakupy robione zapasowo. Duży komplet kupiony przed narodzinami dziecka, zanim wiadomo, jaki system się sprawdzi, potrafi zniweczyć całą oszczędność.
Tak, przy prawidłowym używaniu są bezpieczne, a przy skórze mają naturalne materiały bez substancji zapachowych i żelujących. Dla dzieci z wrażliwą skórą bywa to argument ważniejszy od finansowego.
Jest jednak warunek, o którym trzeba wiedzieć przed zakupem. Wielorazówka mieści mniej niż jednorazówka, więc zmienia się ją częściej, zwykle co dwie do trzech godzin, a po każdym wypróżnieniu od razu. Zaniedbanie tej zasady, a nie sam materiał, jest najczęstszą przyczyną odparzeń.
Samo uczucie mokra da się przy tym wyregulować. Wkłady bywają dwustronne, z naturalną stroną i stroną typu stay dry, a między wkład a skórę można włożyć wkładkę z polaru, mikropolaru albo weluru, która daje uczucie suchości.
Argument ekologiczny bywa przy tej okazji podnoszony jako główny, choć w praktyce jest dodatkiem do rachunku. Dziecko zużywa przez cały okres pieluchowania kilka tysięcy jednorazówek, które trafiają na wysypisko, i tej liczby nie da się podważyć. Po stronie wielorazówek stoi jednak zużycie wody i prądu na pranie, więc bilans zależy od tego, jak się je pierze i suszy.
Pomaga też pilnowanie dwóch rzeczy: dokładnego wypłukania pieluch po praniu, bo resztki detergentu drażnią skórę, oraz przewiewności, czyli chwili bez pieluchy przy każdej zmianie. Przy takim rytmie stan skóry przy wielorazówkach nie odbiega od tego przy jednorazówkach, a bywa lepszy.
Wielorazówki są dziś wygodnym systemem, którego opłacalność rośnie z każdym miesiącem używania i wystrzeliwuje przy drugim dziecku. Nie są jednak rozwiązaniem, które wygrywa w każdym domu, bo wymagają regularnego prania i miejsca do suszenia.
Najrozsądniejszy start to kilka sztuk na próbę zamiast pełnej wyprawki, najlepiej w dwóch różnych systemach, i decyzja po kilku tygodniach realnego używania. Na Wieluszki.pl znajdziesz praktyczne poradniki, testy i porównania dotyczące pieluch wielorazowych.
