unsplash.com Licencja: https://unsplash.com/license
Szkolne boisko, czwartek po lekcjach. Piłki nikt nie ma, więc jeden z chłopaków z ósmej klasy podchodzi do starego trzepaka za salą gimnastyczną i zaczyna się podciągać. Drugi nagrywa telefonem. Po chwili przy trzepaku stoi już piątka.
Tak zwykle zaczyna się street workout: od czegoś, na czym da się zawisnąć. Gdy szkoła, sołectwo albo gmina w powiecie tucholskim postanowi zamienić trzepak w prawdziwy plac, pojawia się katalog z dziesiątkami urządzeń i pokusa, żeby wybrać te, które najlepiej wyglądają na zdjęciu. Tymczasem urządzenia do street workoutu ocenia się po tym, co da się na nich zrobić, a nie po tym, jak prezentują się w folderze.
Lepiej więc zacząć od pytań. Poniżej siedem, które warto zadać producentowi, zanim podpiszesz zamówienie.
Zacznij od listy ćwiczeń, a nie od zdjęć. Podciąganie, dipy, pompki, unoszenie nóg w zwisie. Jeśli sprzęt pozwala zrobić te cztery rzeczy kilku osobom jednocześnie, masz solidną bazę, a resztę dołożysz później.
Drugą połowę pytania łatwo przeoczyć. Urządzenie, na którym ćwiczy jedna osoba, a cztery czekają w kolejce, szybko traci użytkowników. Na lekcji wychowania fizycznego z dwudziestoosobową klasą to różnica między treningiem a staniem w miejscu. Poproś producenta o informację, ile stanowisk daje konfiguracja i czy osoby ćwiczące obok siebie nie będą sobie przeszkadzać.
Jeden drążek to za mało, bo użytkownicy placu mają różny wzrost i różny poziom.
Wysoki drążek służy do podciągania, zwisów i ćwiczeń zaawansowanych. Dorosła osoba musi móc swobodnie zawisnąć, nie dotykając ziemi.
Średni przydaje się niższym osobom i do podciągania z gumą oporową.
Niski, mniej więcej na wysokości pasa, to podstawa dla początkujących. Na nim robi się podciąganie australijskie w pozycji półleżącej.
Kilka drążków na różnych wysokościach połączonych w jedną konstrukcję zajmuje mniej miejsca niż kilka osobnych urządzeń i łatwiej wtedy zaplanować wokół nich wolną przestrzeń. Do tego dochodzą poręcze do dipów i podporów, drabinka pozioma, która młodszym uczniom kojarzy się z zabawą, a starszym z wyzwaniem, drabinka pionowa do rozciągania i ławka do ćwiczeń brzucha.
Na zdjęciach wszystkie urządzenia wyglądają dobrze. Różnice wychodzą po trzech zimach.
Zapytaj, z jakiej stali wykonano konstrukcję i jak ją zabezpieczono przed korozją. Poproś o pokazanie miejsc łączenia: spawów, śrub i zaślepek rur. To tam woda lubi się zatrzymywać i tam zwykle zaczyna się rdza. Dobrze wykonane zaślepki szczelnie zamykają końce rur, a spoiny są gładkie i pokryte powłoką bez przerw.
To pytanie brzmi błaho, ale młodzież potrafi ćwiczyć na placu godzinami. Zakończenia drążków i poręczy powinny być gładkie, bez ostrych krawędzi, a powierzchnia chwytu równa. Szorstki, łuszczący się lakier szybko da się we znaki dłoniom.
Jeśli możesz, obejrzyj urządzenia producenta zamontowane gdzieś w regionie i po prostu na nich zawiśnij.
Zanim wybierzesz urządzenia z katalogu, warto zobaczyć podobny sprzęt w użytkowaniu. W Inowrocławiu takim punktem odniesienia jest bezpłatny Park Street Workout przy ul. Bocznej, utworzony w 2015 roku na terenie Parku Solankowego. Miasto opisuje go jako kompleks drążków, drabinek i poręczy do ćwiczeń z wykorzystaniem masy własnego ciała. Na taką wizytę dobrze zabrać nauczyciela wychowania fizycznego i kilka osób, które mają korzystać z planowanego placu. Niech sprawdzą, które wysokości drążków odpowiadają początkującym, czy poręcze pozwalają wygodnie wykonać podpór i gdzie podczas wspólnego treningu zaczyna brakować miejsca. Nie jest to ocena bezpieczeństwa istniejącego obiektu ani zamiennik dokumentacji producenta. To sposób na zebranie konkretnych uwag, z którymi łatwiej wrócić do dostawcy niż z ogólnym życzeniem: „chcemy coś podobnego”.
Urządzenia do ćwiczeń montowane na stałe na zewnątrz powinny spełniać wymagania normy PN-EN 16630. Poproś o dokument potwierdzający zgodność, instrukcję montażu i konserwacji oraz informację o wymaganej strefie bezpieczeństwa wokół każdego urządzenia. Ta strefa to wolna przestrzeń bez innych konstrukcji, ławek i drzew, a jej wymiary producent podaje w dokumentacji.
Zapytaj też o grupę wiekową. Norma opisuje sprzęt dla młodzieży od 14 lat i dorosłych, o wzroście co najmniej 140 cm. Przy szkole podstawowej, gdzie ćwiczą także młodsze dzieci, warto ustalić z producentem, dla kogo plac jest przeznaczony i jak go ustawić względem placu zabaw.
Pod urządzeniami, z których można spaść, potrzebna jest nawierzchnia amortyzująca dobrana do wysokości możliwego upadku. Trawa pod drążkiem szybko zamieni się w ubitą ziemię, która nie amortyzuje praktycznie nic.
Bory Tucholskie to piękne miejsce do życia, ale dla metalowych konstrukcji wymagające sąsiedztwo. Wilgoć, mgły, igliwie i liście zalegające przy fundamentach, długo schnące podłoże. Jesienią i zimą słońca jest mniej, więc urządzenia stojące w cieniu sosen mogą być wilgotne przez wiele dni z rzędu.
Zapytaj producenta, jak często zaleca przeglądy i co obejmują. W praktyce sprawdzają się proste nawyki:
regularne usuwanie liści i igliwia spod urządzeń i z okolic fundamentów,
kontrola powłoki lakierniczej i zabezpieczanie drobnych odprysków od razu,
sprawdzanie dokręcenia śrub i stanu zaślepek,
przeglądy zgodne z instrukcją, z zapisanymi wynikami.
Jeśli możesz wybrać miejsce, postaw urządzenia tam, gdzie po deszczu szybciej wysycha. Lekko nasłoneczniony, przewiewny kawałek terenu przy szkole będzie lepszy niż malowniczy zakątek pod sosnami.
Zapytaj o gwarancję, ale też o to, co dzieje się po niej. Czy części zamienne, takie jak zaślepki, uchwyty czy elementy złączne, będą dostępne za kilka lat? Jak szybko można je dostać? Czy producent może dołożyć do istniejącej konstrukcji kolejne elementy, gdy plac zacznie żyć i okaże się, że brakuje drugiej pary poręczy?
Odpowiedź na to ostatnie pytanie pokazuje, czy kupujesz zestaw na lata, czy jednorazowy produkt.
Nie wszystko trzeba kupić od razu. Jeśli budżet sołectwa czy szkoły jest w tym roku ograniczony, zacznij od rdzenia: drążków na kilku wysokościach i poręczy. To one pozwalają wykonać cztery podstawowe ćwiczenia i to na nich ćwiczy się najwięcej. Drabinki i ławki można dołożyć w kolejnym roku.
Planując etapy, od razu przewidź miejsce na przyszłe elementy wraz z ich strefami bezpieczeństwa i zapytaj producenta, czy dołożenie kolejnych modułów do istniejącej konstrukcji będzie możliwe.
Dobrze też zaplanować termin montażu. Betonowe fundamenty nie lubią mrozu, więc w Borach, gdzie zima potrafi się przeciągać, bezpieczniej celować w okres od wiosny do jesieni. Sprzęt zamówiony zimą stanie wtedy na placu na początku sezonu, gdy uczniowie wracają na boisko po lekcjach.
Zanim zadasz producentowi wszystkie te pytania, porozmawiaj z nauczycielem wychowania fizycznego w szkole, przy której ma stanąć plac. W gminach takich jak Cekcyn, Gostycyn, Kęsowo, Lubiewo czy Śliwice to często on najlepiej wie, czego brakuje na lekcjach i co uczniowie robią po nich. Nierzadko ma gotową listę.
Pamiętasz chłopaków przy trzepaku? Nie potrzebowali wiele, żeby zacząć. Dobrze wybrany sprzęt sprawi, że za kilka lat to oni będą pokazywać młodszym, jak zrobić pierwsze podciągnięcie.
Artykuł przygotowany przy współpracy z producentem siłowni plenerowych i urządzeń street workout GYMPARK z Bydgoszczy.
