Słowa potrafią ranić równie mocno jak uderzenie, a obojętność rówieśników bywa najokrutniejszą formą wykluczenia. W Tucholskim Ośrodku Kultury odbyła się konferencja profilaktyczno-edukacyjna „GRANICE WOLNOŚCI. Słowa, które ranią. Czyny, które kosztują”. Wydarzenie zorganizowane w ramach ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy” zgromadziło uczniów klas siódmych ze szkół podstawowych z terenu gminy Tuchola. "Tygodnik Tucholski" obserwował całe wydarzenie, a także reakcje młodych Tucholan na podjęty, aktualnie wyjątkowo ważny temat społeczny.
Konferencję, którą zorganizowali Ośrodek Pomocy Społecznej, gmina Tuchola, we współpracy z Tucholskim Ośrodkiem Kultury, poprowadzili fachowcy. Ale co jeszcze ważniejsze, na przeciw nich zasiedli młodzi ludzie z tucholskich szkół, którzy są najbardziej narażeni na niebezpieczeństwo bezpośrednio związane z poruszoną tematyką. 16 listopada podczas konferencji można było posłuchać praktyków na co dzień zajmujących się resocjalizacją i wsparciem rodzin: mjr Martę Sprengel-Pieczyńską (asystentkę rodziny w tucholskim OPS-ie oraz wykładowczynię Ośrodka Szkolenia Służby Więziennej w Suchej) i mł. chor. Bartłomieja Cieślaka (wykładowcę Zakładu Karnego w Gorzowie Wielkopolskim).
W tym roku wybierając tematykę zdecydowaliśmy się wprost postawić na hejt, przemoc rówieśniczą i zdrowe relacje. Chcemy pokazać młodym ludziom, jak rozmawiać i reagować, aby w ogóle nie dochodziło do sytuacji przemocowych
– wyjaśnia "Tygodnikowi" dyrektor tucholskiego OPS-u Krzysztof Blas.
Zależało nam na tym, żeby sprowokować uczniów do osobistej refleksji i uświadomić im, jaką rolę oni mogą odegrać, kiedy komuś obok dzieje się krzywda.
Choć dziś wiele mówi się o zagrożeniach w mediach społecznościowych, prelegenci mocno zaakcentowali, że tradycyjna przemoc rówieśnicza, słowna i psychiczna, pozostaje bolesną codziennością na szkolnych korytarzach. Prowadzący przeanalizowali mechanizmy agresji twarzą w twarz: celowe poniżanie, złośliwe docinki, wulgaryzmy oraz wyśmiewanie wyglądu, zachowania czy ocen.
Szczególnie groźnym zjawiskiem jest lincz słowny, czyli zmasowany atak grupy na jedną osobę. Goście wyjaśnili, że agresorzy bardzo często sami zmagają się z niskim poczuciem własnej wartości i próbują je sztucznie podnieść kosztem innych, wyzywając chociażby dobrych uczniów od „kujonów” czy „nerdów”. Równie niszcząca jest cicha forma przemocy, jaką stanowi wykluczenie z grupy i całkowita obojętność świadków na los odrzuconego kolegi.
Długotrwały lęk przed wejściem do szkoły odbija się bezpośrednio na zdrowiu i funkcjonowaniu nastolatka. U ofiar dochodzi do somatyzacji stresu, co objawia się przewlekłymi bólami brzucha i głowy, nudnościami, wymiotami, drżeniem rąk, a nawet omdleniami. Z czasem pojawiają się problemy z koncentracją i zapamiętywaniem, gwałtownie spadają oceny, a jedyną formą ucieczki od rówieśników stają się wagary. W skrajnych przypadkach ciągła presja psychiczna prowadzi do izolacji, głębokiej depresji, a nawet myśli i prób samobójczych.
Eksperci pokazali, jak płynnie agresja ze szkolnej ławki przenosi się do internetu. Dawniej obgadywanie kończyło się wraz z dzwonkiem na lekcję. Dziś smartfony i platformy takie jak TikTok czy Facebook nadają mu gigantyczną skalę. Ekran zdejmuje hamulce moralne i osłabia empatię – w sieci młodzi ludzie publikują treści, których nigdy nie odważyliby się powiedzieć komuś prosto w oczy.
Prelegenci wyraźnie oddzielili konstruktywną krytykę (jawną, bezpośrednią i pozbawioną chęci skrzywdzenia) od hejtu, którego jedynym celem jest poniżenie drugiego człowieka. Zwrócili też uwagę na przeróbki wideo i technologię deepfake – lokalny „żart” podchwycony przez algorytmy w kilka minut osiąga dziesiątki tysięcy wyświetleń. Z sondy przeprowadzonej wśród uczniów na sali wynikło, że niemal każdy zetknął się w sieci z hejtem, jednak w obronie ofiary stanęły zaledwie pojedyncze osoby. Jak podkreślali organizatorzy, każde polubienie i przesłanie dalej krzywdzącego materiału czyni z odbiorcy współsprawcę przemocy. Podsumowaniem tej części spotkania był quiz wiedzy dla losowo wybranych reprezentacji klas siódmych ze szkół podstawowych nr 1, 2, 3 i 5 w Tucholi oraz ze Szkoły Podstawowej w Raciążu. Uczniowie wykazali się dobrą znajomością zasad bezpieczeństwa oraz sposobów reagowania na agresję w szkole i w sieci.
W drugiej części konferencji funkcjonariusze Służby Więziennej rozwiali mit o bezkarności młodzieży. Zarówno w szkole, jak i w internecie nikt nie jest anonimowy, a zgodnie z ustawą o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich pełna odpowiedzialność prawna przed Sądem Rodzinnym zaczyna się już po ukończeniu 13. roku życia.
Wobec młodego sprawcy przemocy sąd może orzec upomnienie i obowiązek naprawienia szkody, nadzór kuratora sądowego (w Tucholi działania profilaktyczne i terapeutyczne prowadzi m.in. Kuratorski Ośrodek nr 1), zakaz korzystania z określonych portali społecznościowych i telefonów, a w najpoważniejszych przypadkach – skierowanie do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego (MOW).
Prelegenci przypomnieli konkretne przepisy łamane przy okazji ataków rówieśniczych:
art. 212 i 216 Kodeksu karnego (zniesławienie i publiczna zniewaga),
art. 190a KK (uporczywe nękanie i stalking),
art. 81 Prawa autorskiego (zakaz publikowania czyjegoś wizerunku bez wyraźnej zgody) oraz
art. 190a § 2 KK, dotyczący wykorzystywania sztucznej inteligencji i deepfake’ów. Co więcej, rodzice ofiary mogą dochodzić swoich praw na drodze cywilnej – w takich sprawach rodzice nieletniego sprawcy ponoszą bezpośrednią odpowiedzialność finansową sięgającą od kilku do kilkunastu tysięcy złotych.
Uczniowie z tucholskich szkół otrzymali prostą instrukcję postępowania w razie zetknięcia z agresją: nie odpowiadać atakiem na atak, zbierać dowody (zgłaszać incydenty w szkole, robić zrzuty ekranu z datą i godziną), blokować sprawców oraz zgłaszać nielegalne treści do serwisu Dyżurnet.pl, a przede wszystkim natychmiast powiedzieć o wszystkim rodzicom, pedagogowi lub Policji. Prelegenci przypomnieli również trzy drogowskazy: Zasadę Lustra (nie rób i nie pisz niczego, czego nie powiedziałbyś komuś prosto w oczy), Zasadę Świadka (nie bądź obojętny, wesprzyj ofiarę) oraz Zasadę Dowodu (pamiętaj o odpowiedzialności od 13. roku życia).
Prawdziwa siła polega na tym, że komuś pomagasz, a nie na tym, że sprawiasz komuś ból. Proszenie o pomoc dorosłego to odwaga, a nie skarżenie – brzmiało przesłanie skierowane do siódmoklasistów.
Na zwieńczenie prelekcji część zgromadzonych na sali uczniów wspólnie zaśpiewała utwór „Moja i Twoja nadzieja” zespołu Hey, dając wyraz solidarności i wzajemnego wsparcia.
Symboliczny finał ogólnopolskiej kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy” nastąpi 19 listopada. Tego dnia o zmierzchu budynki użyteczności publicznej w Tucholi oraz w całej Polsce rozbłysną na czerwono na znak sprzeciwu wobec krzywdzenia dzieci.
::photoreport{"type":"check-for-article","item":"6685","portal":"tygodnik.pl"}
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Dodaj komentarz
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu tygodnik.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz