Gmina Lubiewo. "My was tutaj nie chcemy". Burzliwa dyskusja wokół biometanowni

Spotkanie w Lubiewie pokazało, że mieszkańcy nie ograniczyli się do wyrażania obaw. Wielu uczestników przyszło z dokładnie przeanalizowaną dokumentacją, własnymi wyliczeniami dotyczącymi transportu oraz pytaniami o procedury środowiskowe, finansowanie inwestycji czy rodzaj odpadów. Mieszkańcy wielokrotnie odwoływali się do konkretnych zapisów Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, zestawiając je z informacjami publikowanymi przez inwestora.

Wtorkowe spotkanie informacyjne (18 sierpnia) poświęcone planom wybudowania biometanowni w Trutnowie przerodziło się w ponad trzygodzinną debatę, w której ścierały się nie tylko argumenty, ale także emocje, obawy, a nawet odmienne wizje przyszłości gminy Lubiewo. Mieszkańcy – przede wszystkim Trutnowa i Lubiewic – ale też Lipienicy i Zalesia Królewskiego z sąsiedniej gminy Świekatowo, przybyli z grubymi plikami dokumentów, wydrukami stron internetowych oraz własnymi analizami.

Szczegółowo wyliczali liczbę planowanych transportów, przywoływali kody odpadów zapisane w dokumentacji środowiskowej i dopytywali o każdy element planowanej inwestycji. Po drugiej stronie stali przedstawiciele firmy PTX, którzy reprezentują inwestora EneRog Sp. z o. o. z Tczewa. Przekonywali oni, że biometanownia będzie nowoczesnym, bezpiecznym zakładem wpisującym się w rozwój odnawialnych źródeł energii i lokalne rolnictwo. Im dłużej trwała dyskusja, tym wyraźniej było jednak widać, że najważniejsze pytanie nie brzmiało: "Jak będzie działać biometanownia?", tylko: "Czy możemy wierzyć w informacje, które słyszymy?". 

Przedstawiciele firmy PTX sp. z o.o. z Tczewa reprezentujący inwestora EneRog Sp. z o. o. z Tczewa.

Kryzys zaufania do inwestora

Wydaje się, że najważniejszym elementem całego spotkania nie były wcale kwestie techniczne związane z funkcjonowaniem biometanowni. W centrum dyskusji znalazło się zaufanie, a właściwie – zdaniem mieszkańców – jego brak. Wiele pytań, zadawanych przez obecnych w sali Biblioteki – Centrum Kultury i Promocji Gminy Lubiewo, nie miało na celu jedynie uzyskania odpowiedzi dotyczących parametrów inwestycji. Często były próbą sprawdzenia, czy informacje przedstawiane przez inwestora są spójne, kompletne i wiarygodne.

Mieszkańcy wielokrotnie odnosili się do dokumentacji środowiskowej oraz materiałów publikowanych przez firmę. Szczególne emocje budziły rozbieżności w zależności od źródeł poszczególnych informacji. W ocenie uczestników spotkania pojawiały się np. różnice w deklarowanych ilościach przyjmowanych substratów czy liczby transportów. Nawet jeśli część tych rozbieżności wynikała z różnego sposobu prezentowania danych, dla mieszkańców były one sygnałem ostrzegawczym.

Dyskusja stopniowo przestawała być rozmową o technologii. Coraz częściej zarzucano z sali, że nie jest prezentowany pełen zakres przedsięwzięcia.

Spór o liczbę ciężarówek

Drugim kluczowym tematem była kwestia transportu. To zagadnienie dla wielu mieszkańców stanowiło najważniejszy argument przeciwko inwestycji. Obawy dotyczyły przede wszystkim skali ruchu ciężarówek. Mieszkańcy analizowali ilości substratów planowanych do przetwarzania i próbowali oszacować liczbę pojazdów, które każdego dnia miałyby dojeżdżać do zakładu. W ich ocenie prezentowane przez inwestora wartości były niedoszacowane i nie odpowiadały rzeczywistej skali przedsięwzięcia.

Jak podawała Maria Łysek z gminy Świekatowo, niezgodne według niej są dane dotyczące m.in. dni dostaw, godzin ich przyjmowania, a co za tym idzie liczby samochodów, które jeździć będą po lokalnych drogach. Według podawanych wcześniej informacji miało być to tylko w dni robocze. Jednak już w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia przewiduje się prace instalacji przez całą dobę – z uwzględnieniem niedziel i świąt. 

– [...] Na stronie internetowej prezentujemy sposób, który bardziej będzie odpowiadał rzeczywistym transportom

– odpowiadał Michał Szczepański, który w usłyszał w kontrze, że strona ma charakter informacyjny.

"Strona ma charakter informacyjny i nie zastępuje dokumentacji postępowania administracyjnego. Dane liczbowe pochodzą z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia (marzec 2026); porównania oznaczone jako orientacyjne mają charakter poglądowy. Wiążące informacje o postępowaniu publikowane są w BIP gminy Lubiewo" – można dostrzec na dole strony bio-trutnowo.pl. 

Problem miał kilka wymiarów. Pierwszy dotyczył bezpieczeństwa. Mieszkańcy zwracali uwagę na lokalne drogi, które obecnie nie są przystosowane do intensywnego ruchu ciężkich pojazdów. Pojawiały się obawy o bezpieczeństwo dzieci, pieszych i rowerzystów. Druga kwestia dotyczyła już samej jakości życia. Wzrost natężenia ruchu oznaczałby większy hałas, większe zapylenie i częstsze utrudnienia komunikacyjne.

Wielu uczestników spotkania wskazywało, że zwiększony ruch doprowadzi do szybszego zużywania się nawierzchni dróg. Jednocześnie mieszkańcy oczekiwali deklaracji dotyczących ewentualnego współfinansowania przyszłych remontów przez inwestora. Odpowiedzi firmy nie rozwiały wątpliwości, co dodatkowo wzmacniało poczucie niepewności.

Obawy o odory

Kolejny temat, czyli odór wywoływał szczególnie silne reakcje. Dla mieszkańców oznaczał potencjalny wpływ na komfort życia każdego dnia. W trakcie spotkania wiele osób odnosiło się do własnych doświadczeń związanych z funkcjonowaniem różnych zakładów rolniczych i przemysłowych – z promienia kilkudziesięciu kilometrów. Z tego względu deklaracje dotyczące hermetyzacji procesów technologicznych nie były przyjmowane bezkrytycznie.

Inwestor prezentował rozwiązania techniczne mające ograniczać emisję odorów, wskazując na zamknięte hale, systemy wentylacyjne oraz instalacje oczyszczania powietrza. Z perspektywy mieszkańców problem polegał jednak na tym, że nawet najlepiej zaprojektowany system może w praktyce nie działać idealnie przez cały czas. Wiele osób obawiało się, że wystarczy kilka awarii lub błędów eksploatacyjnych, aby uciążliwości zapachowe stały się codziennością. Obawy te były dodatkowo wzmacniane przez skalę inwestycji oraz rodzaj planowanych do przetwarzania materiałów. Dla mieszkańców szczególnie istotne było to, że zmiany środowiskowe mogą mieć charakter nieodwracalny. O ile kwestie transportu czy infrastruktury można potencjalnie rozwiązywać poprzez inwestycje, o tyle degradacja środowiska naturalnego według ludzi mogłaby mieć skutki odczuwalne przez dziesięciolecia.

Co będzie przetwarzane?

Emocje pojawiły się też przy omawianiu substratów wykorzystywanych w procesie produkcji biometanu. Mieszkańcy szczegółowo analizowali dokumentację i zwracali uwagę na obecność różnych kategorii odpadów organicznych. Inwestor przedstawiał te materiały jako cenne surowce wykorzystywane do produkcji energii odnawialnej. Z kolei ludzie wskazują, że są to odpady, które będą transportowane do gminy Lubiewo z różnych miejsc przez ich wsie.

W debacie pojawiały się odniesienia do osadów ściekowych, tłuszczów separatorowych, produktów spożywczych wycofanych ze sprzedaży czy odpadów pochodzenia zwierzęcego. Choć wszystkie te materiały mogą zgodnie z przepisami być wykorzystywane w instalacjach tego typu, to u mieszkańców ich obecność w dokumentacji budziła niepokój.

Inwestor mówił o nowoczesnej instalacji o charakterze rolniczym i OZE. Mieszkańcy komentują stanowczo, że to zakład przetwarzania odpadów w skali przemysłowej.

"Nie ma spisku radnych" 

Spotkanie pokazało napięcia pomiędzy mieszkańcami a władzami gminy. Część uczestników oczekiwała bardziej zdecydowanej postawy samorządu wobec inwestycji – wójt, jak i radnych. Mieszkańcy podkreślali, że wybrani przedstawiciele powinni reprezentować interes społeczności lokalnej. Jednocześnie władze gminy zwracały uwagę na ograniczenia wynikające z obowiązujących procedur administracyjnych.

Powstał więc konflikt między oczekiwaniami społecznymi a kompetencjami organów samorządowych. Dla części osób tłumaczenia dotyczące procedur były niewystarczające, ponieważ oczekiwali jasnego wsparcia dla swoich obaw.

W tym miejscu głównie chodzi o zwołaną na poniedziałek (17 sierpnia) sesję Rady Gminy Lubiewo, na której uchwalono plan ogólny. Stało się to dzień przed spotkaniem informacyjnym. Co do zasady uchwalony plan zezwala ma powstanie biometanowni na przewidzianej do tego działce w Trutnowie. Na tej podstawie do wójt Joanny Jastak, jak i radnych adresowane były zastrzeżenia. Do nich odniósł się "na gorąco" Sławomir Paszkowski. 

- Byłem jednym z dwóch radnych, którzy na liście [wyborczej - przyp. red.] byli razem z panią wójt, a którzy nie przyjęli wczoraj planu ogólnego [...]. Proszę mi wierzyć, że nie ma jakiegoś spisku, że radni są nagle za biometanownią. Po to tu przyszedłem, żeby wysłuchać panów, ale i państwa. O tej biometanowni będę decydował zgodnie z moim sumieniem. Tylko w tym pragnę państwa zapewnić, że nie ma spisku radnych i decyzję będziemy podejmować mądrze. Przynajmniej ja – oznajmił radny Paszkowski. 

"My was tutaj nie chcemy"

Pod powierzchnią wszystkich opisanych wyżej sporów kryje się jeszcze jeden, znacznie szerszy konflikt. Dotyczy on wizji przyszłości gminy. Dla inwestora biometanownia jest przykładem nowoczesnego rozwoju gospodarczego i transformacji energetycznej. Dla części mieszkańców stanowi symbol postępującej industrializacji obszaru, którego największym atutem są walory przyrodnicze i turystyczne.

Spotkanie pokazało zderzenie dwóch wizji rozwoju. Jedna zakłada wykorzystanie nowych technologii i inwestycji. Druga opiera się na ochronie środowiska, turystyce, rekreacji i zachowaniu obecnego charakteru regionu.

- My was tutaj nie chcemy, dlatego szkoda waszych wydawanych pieniędzy na te wszystkie rzeczy

- powtarzał podczas spotkania mieszkaniec Lubiewic. 

Co wiemy o inwestorze?

W trakcie spotkania można było zauważyć, że część uczestników próbuje spojrzeć na planowaną biometanownię znacznie szerzej niż tylko przez pryzmat parametrów technicznych. Pojawiały się pytania o strukturę właścicielską spółki, jej kapitał, doświadczenie oraz źródła finansowania przedsięwzięcia.

Takie zainteresowanie nie było przypadkowe. Mieszkańcy chcieli ocenić, czy podmiot realizujący inwestycję posiada odpowiednie zaplecze organizacyjne i finansowe, aby skutecznie przeprowadzić projekt, a w przyszłości odpowiadać za jego funkcjonowanie. W wielu wypowiedziach można było wyczuć, że sama technologia nie jest jedynym czynnikiem decydującym o bezpieczeństwie przedsięwzięcia. Równie ważna jest kondycja finansowa firmy oraz jej zdolność do reagowania na ewentualne problemy.

W praktyce mieszkańcy zadawali pytania, które często pojawiają się przy dużych inwestycjach przemysłowych: kto finansuje przedsięwzięcie, jakie środki są zaangażowane w jego realizację, jakie są gwarancje dokończenia projektu i kto poniesie odpowiedzialność w przypadku niepowodzenia.

Społeczność, która wzięła udział w spotkaniu w większości już teraz sprzeciwia się powstaniu instalacji w Trutnowie.

W wypowiedziach mieszkańców dało się zauważyć, że niepokój nie dotyczył wyłącznie okresu budowy lub pierwszych lat funkcjonowania zakładu. Wiele pytań odnosiło się do znacznie dalszej perspektywy. Ludzie chcieli wiedzieć, co stanie się za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat. Interesowało ich, kto będzie odpowiadał za instalację w przypadku zmiany właściciela, problemów finansowych lub zakończenia działalności. Była to próba spojrzenia na inwestycję w szerszym kontekście, obejmującym nie tylko jej uruchomienie, ale również przyszłe funkcjonowanie.

Nikt nie wyszedł spokojny 

Wyjaśnienia reprezentantów firmy inwestorskiej nie uspokoiły zaniepokojonych mieszkańców. Spotkanie było trudne dla każdej ze stron. Mieszkańcy okolicznych wsi wzięli w nim udział bardzo przygotowani, znając każdy punkt KIP-u oraz strony internetowej nt. inwestycji oraz różnice w nich zawarte. Dużo do myślenia ma z pewnością wójt Jastak, pod której adresem kierowanych było wiele uwag i żali. Podobnie było z radnymi, których na spotkaniu pojawiło się tylko kilku. 

Co dalej? Mieszkańcy oczekują zorganizowania referendum, aby "czarno na białym" wyrazić stanowisko społeczności gminy Lubiewo na temat inwestycji. Jest to pokłosie obecności na spotkaniu moderatorki, która często powtarzała, że w sali B-CKiP obecna jest jedynie garstka mieszkańców i nie mogą oni wypowiadać się za wszystkich. Dużo uwag z sali kierowano do samej obecności tej kobiety. 

Czy referendum rzeczywiście zostanie zorganizowane? Tutaj wójt Jastak odpowiedziała, że musi sprawdzić procedurę. Ze strony mieszkańca z Lubiewic padł termin końca tygodnia i zapowiedział, że jako społeczność będą gotowi sami podjąć działania do jego zorganizowania.